شهرستان آمل در مرکز استان مازندران قرار دارد و از شمال به شهرستان محمود آباد، از شمال شرق به شهرستان فریدونکنار، از شرق به شهرستان بابل، از غرب به شهرستان نور و از جنوب به استان تهران محدود می‌شود. شهر آمل، مرکز شهرستان آمل، واقع در جلگه مازندران و طرفین رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و ۲۱ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان، ۱۸ کیلومتری جنوب دریای خزر و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.

این شهرستان با جمعیتی برابر با۳۷۰,۷۷۴ نفر جمعیت  و ۳۰,۷۴۴ کیلومتر مربع مساحت دارای پنج شهر آمل، رینه، گزنک، دابودشت و امام‌ زاده عبدالله و پنج بخش مرکزی، لاریجان، دابودشت، دشت سر و امامزاده عبدالله است.

آب و هوای شهرستان آمل نظیر سایر نقاط مازندران است؛ در تابستان‌ ها گرم و مرطوب و در زمستان ها ملایم. حداکثر ریزش باران در ماه آذر و حداقل آن نیز در ماه تیر است و دارای آب و هوا خاص در مناطق خود می‌ باشد.

فرش. سفر معرق، منبت، سفال، گلیم، انواع ترشی، برنج و زیتون و ماهی و گردو و گیلاس و مرباجات و شیرینی جات محلی و گل و غذاهای محلی از جمله مهمترین سوغات های آمل هستند. همچنین غذاهای محلی که بین‌ المللی شده و همچنین عسل طبیعی از قله دماوند و لار، سیب، پرتغال، کیوی، گردو، گیلاس صادراتی و نان کوهی، شیرینی‌ ها مانند آب دندان، اغوز کناک، ساقه عروس، نان کوهی از جمله سوغات‌ های آمل هستند.

 

مشاهیر و علمای شهر آمل

 

   حضرت علامه حسن حسن زاده آملی

 در اواخر سال 1307 هجری شمسی در ایرا از توابع لاریجان آمل دیده به جهـان گشود . نام اصلـی ایشان حسن بن عبدالله طبری آملی است که به حسن زاده شهرت دارد . مقدمات علوم حوزوی و فراگیری علـومی که بین طلاب متداول است را در مسجد جامع آمل آموخت . در این دوران که شش سال طول کشید از محضـر علمـایی چون : آیت الله میـرزا ابوالقاسم فرسیـو ، آیت الله غـروی ، آقا شیخ احمد اعتمادی ، شیخ ابوالقاسم رجایی لیتکوهی، شیخ عزیزالله طبرسی ومرحوم عبدالله اشراقی بهره گرفت .

سپس در سن 22 سالگی و در شهریور 1329 به تهران رفت و از محضر آیات : میرزا ابوالحسن شعـرانی ، حاج میرزا مهدی الهی قمشه ای ، حاج شیخ محمدتقی آملی ، میرزا ابوالحسن رفیعی قزوینی ، شیخ محمدفاضل تونی ، آقا میرزا احمد آشتیانی ، و سید احمد لواسانی استفاده کرد . در سال 1342 به قم عزیمت نمود و از علامه سید محمد حسین طباطبایی و برادرش سید حسن طباطبایی و آقا سید مهدی قاضی طباطبایی بهـره ها برد و از همان سال در حوزه علمیه قم به درس و بحث و تحقیق و پژوهش اشتغال داشت . اولین اثر ایشان تصحیح و اعراب گذاری و تحشیه نصاب الصبیان است و بطور کلی می توان نگاشته های وی را به پنج دسته: تالیف مستقل ، شروح ، حواشی وتعلیقات ، تصحیح آثار دیگران و رسالات تقسیم نمود . وی در سال 1400 دعوت حق را لبیک گفت و دیدار باقی شتافت.


 حضرت علامه عبدالله جوادی آملی

آیت الله عبدالله جوادی آملی در سال 1312 هجری شمسی در آمل متولد شد . پدرش میـرزا ابوالحسن جـوادی از عـالمـان و واعـظان پرهیزکار شهـر بود و اجدادش نیز تا چند نسل ، از واعظان و روحانیان آنجا بودند .

پس از پایان دروس دوره ابتدایی در سال 1325 شوق آموختن معارف اسلامی وعلوم الهی وی را به حوزه علمیه آمل کشاند. در این حوزه ادبیات ، شرح لمعه، قوانیـن ، شرایـع ، امالی شیخ صـدوق و ... را از محضـر استادانی چون آیت الله فرسیـو ، آیت الله غـروی ، شیخ عزیزالله طبرسی ، آقا ضیاء آملی ، شیخ احمد اعتمادی ، حاج شیخ ابوالقاسم رجایی ، شیخ شعبان نوری و پدرش میرزا ابوالحسن جوادی آموخت .

در سال 1329 به تهران رفت و با راهنمایی آیت الله حاج شیخ محمد تقی آملی ، تحصیلات خود را در مدرسه مروی تهـران ادامه داد . در آنجا رسائل و مکاسب را از محضر استادان شیخ اسماعیل جاپلقی ، حاج سید عباس فشارکی و شیخ محمدرضا محقق فرا گرفت و ازدرس هیئت ، طبیعیات اشارات ، بخش هایی از اسفار وشرح منظومه آیت الله شعرانی بهره برد . همچنین در درس تفسیر قرآن ، بخشی از شرح منظومه ، بخش های الهیات و عرفان ، اشارات و مبحث نفس اسفـار آیت الله الهـی قمشه ای شرکت کرد و شرح فصوص الحکم را از محضر آیت الله فاضل تونی و درس خارج فقه و اصول را از محضر آیت الله محمد تقی آملی آموخت .

در سال 1334 با تشویق آیت الله محمد تقی آملی برای تکمیل تحصیلات به حوزه علمیه قـم هجـرت کرد . در آنجا مـدتی از درس خـارج فقـه آیت الله العظمـی بروجـردی استفاده کرد و بیش از دوازده سال در درس خارج فقـه آیت الله محقّق داماد و حدود هفت سال در درس خارج اصول حضرت امام خمینی (ره) حضـور یافت . وی همچنین حدود پنج سال در درس خارج آیت الله میرزا هاشم آملی شرکت کرد ، اما به دلیـل علاقه وافـر به علـوم عقلـی و قرآنی ، از همان ابتدای ورود به قم رابطه علمی خود را با فیلسوف و مفسّر بزرگ قرن ، علامـه طباطبایی آغاز کرد که این ارتباط تا آخرین لحظات عمر پر برکت آن بزرگوار ادامه یافت و در این مدت بخش های نفس و معاد اسفار درس خارج اسفار ، الهیات و برهان شفا ، تمهید القواعد ، علم حدیث ، تفسیر قرآن کریم ، شرح اشعار حافظ ، تطبیق فلسفه شرق و غرب و بررسی فلسفه های مادّی را نزد علامه طباطبایی آموخت .

پس از اتمام تحصیلات ، فعالیت های ایشان بر تدریس و نشر معارف الهی متمرکز گردید و در سطـوح و دوره های مختلف ، شرح اشارات ، شرح تجرید ، شرح منظومه ، شواهد الربوبیّه ، التحصیل ، شفا ، دوره کامل اسفـار ، تمهیـد القواعد ، شرح فصوص الحکم ، مصباح الأنس ، درس خارج فقه ، تفسیر موضوعی قرآن ، تفسیر ترتیبـی قرآن و ... را تدریس نمود . اکنون نیز درس های تفسیر قرآن ، خارج فقه و خارج اسفار ایشان ادامه دارد .

حضرت استاد در دی ماه 1367 به دستور امام خمینی (ره) به مسکو سفـر کرد و پیـام تاریخی امام را به گورباچف ، رهبر اتحاد جماهیر شوروی سابق ، تسلیم و تبیین نمود . در مرداد ماه 1369 به برخی کشـورهای اروپا سفـر کرد و ضمن دیدار و گفت و گو با شخصیت ها و گروههـای اسلامی و غیـر اسلامی ، به ملاقات پاپ ، رهبـر مسیحیان جهان رفت و او را به جایگزین کردن مسیحیّت ناب عیسوی ، به جای مسیحیّت آمریکایی فرا خواند .

در شهریور 1379 برای شرکت در نشست هزاره ادیان ، به مقرّ سازمان ملل در نیویورک رفت و به قرائت و شرح پیام رهبر انقلاب ، حضرت آیت الله خامنه ای ( مدّ ظله العالی ) پرداخت . در حاشیـه این نشست ، با برخی از رهبران و پیروان ادیان و مذاهب جهان دیدار و تبادل نظر کرد و برخی مبانی اسلام را برای آنان بازگو نمود .سلسله دروس تفسیر قرآن ایشان مشتاقان بسیاری را به خود جلب کرده است .

 


     حضرت آیت الله العظمی حاج میرزا هاشم آملی

در یکی از روزهای سال 1278 هجـری شمسی در دامنه زیبا و پرطـراوت کوههـای سر به فلک کشیده « البرز » در روستای «پردمه » لاریجان ( در هفتاد کیلومتری شهر آمل ) در خانه ساده مرحوم میـرزا محمد ، کودکی به دنیا آمد که دست تقـدیر زعامت و مرجعیت را برایش رقم زده بود .

دوران کودکی را در دامـان پاک پدر و مادر باتقـوایش پشت سر نهـاد و پس از فراگیـری قرآن و تحصیـلات ابتـدایی ، با استعـداد سرشـاری که داشت و عشق به تحصیل علوم دینی ( که او را از خود بیخـود کرده بود ) به فراگیری ادبیات عرب و مقـدمات علوم نزد مرحوم آقا سید تاج و آقا شیخ احمد آملی پرداخت و تا مرحله سطوح را در همان شهر فرا گرفت .

او سیزده ساله بود که برای ادامه تحصیل به حوزه پر رونق تهران عزیمت کرد و به مدرسه علمیـه سپهسالار ( که زیر نظـر مرحـوم آیت الله شهید سید حسن مدرس اداره می شد ) شتافت و مـورد توجـه و عنایت ویژه آن بزرگوار قـرار گرفت و این 12 سال به طول انجامید .

کیفیت آشنایی و بذل توجه مرحوم شهید مدرس به ایشان را از زبان خودشان بشنویم : « ... تا سیزده سالگی در آمل بودم و بعد به تهران‌آمدم ، جوان غریبی در شهر بودم . نزد‌ مرحوم استاد شیخ حسین نوائی برخی علوم عربی را فرا گرفتم و در مدرسه سپهسالار سکـونت داشتم . این مدرسه بسیار نامنظم بود ، پس از مـدتی مرحـوم مدرس عهـده دار مدیریت آنجا شد و تمـام آقازاده هایی را که اهل کار و تدریس نبـودند از مدرسه اخـراج کرد و امتحـانات سختـی را برای ورود به مدرسه قـرار داد . وقتـی به من برخـورد ، فرمود : چه میخوانی؟ گفتم: اسفار می خوانم . تعجب کرد وپرسید : تو با این سن اسفار می خوانی ؟ گفتم : بلی ، وقت امتحان روشن می شود . او از من امتحـان گرفت و من خیلـی خوب از عهـده برآمدم . از آن به بعد مورد توجه مرحوم مدرس قرار گرفتم . حجـره مناسبی به من داد که به تنهـایی از آن استفاده می کردم و ماهی پنج تومان هم برایم مقرری تعیین کرد و به خادم مدرسه هم گفته بود تا در شستن لباسها و تهیه خوراک به من کمک کند .

آنقدر خوشحال شده بودم که شاید آن شب از خوشحالی خوابم نبـرد ، مجـدّانه مشغـول تحصیـل شـدم ، درس فلسفه رسائل ، مکاسب و مقداری از درس خارج را در تهران فرا گرفتم ... » از اساتید معظم له در تهران می توان از مرحوم میـرزا‌محمدفقیه لاریجانی وحاج سید محمد تنکابنی ، مرحوم میرزا یدالله نظرپاک ، مرحوم آقا شیخ محمد علی لواسانی و میرزا طاهر تنکابنی وآیت الله حاج میرزا ابوالحسن شعرانی و آیت الله شیخ محمد علی شاه آبادی نام برد . وی کتابهای شوارق ، منظومه، اشارات و اسفار را از مرحوم نظرپاک و مرحـوم میـرزا طاهـر تنکابنی و شرح لمعـه و قوانیـن را از نزد میرزا عبدالله غروی آملی و سطوح عالی را از فقیه لاریجانی و سید محمد تنکابنی آموخت .

آیت الله میرزا هاشم آملی پس از پشت سر نهادن سطوح عالیـه ، در سال 1305 هجری شمسی برای بهـره وری از خرمن فیض آیت الله العظمی حائری به قم آمد و در درسهای فقه و اصول آیت الله مؤسس و در کنار آن به درس آیات عظام : حجت کوهکمری ، شاه آبادی و حاج شیخ محمد علی حائری قمـی حاضر شد و در مدت شش سال از محضر آنان بهره ها برد و مبانی علمی خویش را استوار ساخت . او در این مدت فقه ، اصول ، رجال، حدیث ، فلسفه و عرفان را نیک آموخت و این درسها را با حضرات آیات : سید محمد محقق داماد ، سید یحیی یزدی و حاج میـرزا حسن یزدی به مباحثه نشست .