• 1400/09/03 - 11:36
  • 5
  • زمان مطالعه : 5 دقیقه
در دانشکده علوم قرآنی آمل برگزار شد.

کرسی علمی ترویجی « نسبت اخلاق و عرفان عملی در اندیشه علامه مصباح یزدی »

نشست علمی ترویجی « نسبت اخلاق و عرفان عملی در اندیشه علامه مصباح یزدی » با ارائه دکتر ابوالفضل هاشمی سجزه یی و با حضور حجت الاسلام سید عبدالله اصفهانی و دکتر جواد فرامرزی اعضای هیأت علمی دانشکده علوم قرآنی آمل به عنوان ناقد و همچنین حجت الاسلام سید معصوم حسینی رئیس دانشکده علوم قرآنی آمل به عنوان مدیر جلسه، به‌صورت مجازی برگزار شد.

با سمه تعالی

به گزارش ایحا از آمل، نشست علمی ترویجی « نسبت اخلاق و عرفان عملی در اندیشه علامه مصباح یزدی » با ارائه دکتر ابوالفضل هاشمی سجزه یی  استاد حوزه و دانشگاه و با حضور حجت الاسلام سید عبدالله اصفهانی و دکتر جواد فرامرزی اعضای هیأت علمی دانشکده علوم قرآنی آمل به عنوان ناقد و همچنین حجت الاسلام سید معصوم حسینی رئیس دانشکده علوم قرآنی آمل به عنوان مدیر جلسه، به‌صورت مجازی برگزار شد.

 

در ابتدا دکتر حسینی ضمن عرض خیرمقدم به شرکت‌کنندگان و تبریک هفته بسیج به تمام بسیجیان عزیز به بیان شخصیت علمی و عملی علامه مصباح یزدی پرداخت و گفت: مقام‌معظم رهبری فرمود: «من چهل سال است که آقای مصباح را می‌شناسم و به ایشان به‌عنوان یک فقیه فیلسوف متفکر و صاحب‌نظر در مسائل اساسی اسلام ارادت قلبی دارم». علامه مصباح یزدی تألیفات در حوزه اخلاق و عرفان دارند.

 

 

 

دکتر حسینی خاطرنشان کرد: درک نیاز روز جامعه، بیان ساده در تشریع مسائل، تبیین رسا از اصل شبهات و پاسخ متقن و مستدل و  استفاده از حکایات و قصص آموزنده مهمترین ویژگی های آثار علامه مصباح یزدی (ره) می باشد.

 

در ادامه دکتر ابوالفضل هاشمی اظهار کرد: مباحث اخلاقی و عرفانی بسیار مهم است. در مورد اخلاق قرائت‌های مهم وجود دارد. فلسفی اخلاق، نقلی اخلاق، عرفانی اخلاق، عرفانی اخلاق بسیار مورد توجه قرار دارند.

 

وی در ادامه درخصوص تعاریف اخلاق و عرفان عملی گفت: اخلاق قرائت های مختلف دارد. مباحث اخلاق ترقی پیدا کرد و زمینه‌های زیادی در زندگی انسان پیدا کرد. این قرائت‌ها در روش‌ها با هم متفاوت هستند. این پیشرفت در این مخلوط با سیر تحوّلی حکمت هماهنگ است.

 

وی در ادامه به تعریف علم عرفان عملی پرداخت و بیان کرد: مجموعه دستورالعمل‌هایی که مهشوف به اعمال و احوال قلبی است که باعث می‌شود انسان به فنا و معرفت شهودی حق و توحیدی برسد، علم عرفان عملی است.

وی در تعریف علم اخلاق افزود: علم اخلاق، علمی است که در مورد انواع صفات خوب و بد انسان و  رفتارهای بد و خوب انسان بحث می‌کند. موضوع علم اخلاق، صفات و رفتارهای انسان است. آنچه در معرض قضاوت قرار می‌گیرد رفتارها هستند رفتارها اعم از جوارحی و جوانحی (درونی و ظاهری) است. استاد مصباح یزدی مسائل را برای اخلاق تعریف کردند و در چهار دسته: فردی، اجتماعی، زیست‌محیطی و الهی قرار داد.

دکتر هاشمی در ادامه افزودند: علم عرفان عملی، مجموعه دستورالعمل‌های قلبی رسیدن به فنا است و موضوع عرفان عملی، منازل و مقامات سلوک است و مسائل عرفان عملی از کیفیت سلوک بحث می‌شود که انواع ریاضت‌ها را تعلیم می‌دهد.

 در ادامه جلسه جناب آقای دکتر سید عبدالله اصفهانی به نقد بیان دکتر هاشمی پرداخت و گفتند: چند نکته در این‌جا مطرح است: 1-هدف این نسبت سنجی چیست؟ 2-آیا هدف انس بین حکمت عملی و نظری است؟ 3- آیا رابطه اخلاق و عرفان است؟4- دستاورد شما از این نسبت چیست؟ 5- مشروعیت، ریاضت در عرفان عملی آیا عقلاً با اخلاق رابطه برقرار می‌کند؟ 6- تفاوت بین مکاتب و پیش‌فرض‌های عرفان عملی، چگونه است؟

 

هاشمی در باسخ به نقد ناقد اول  بیان داشت: این نشست‌ها به‌خاطر ارتقای بحت برگزار تا مباحث پخته‌تر شود. من در این نشست بیشتر به دنبال این بودم که توصیفی  دقیق‌تر از اخلاق داشته باشم .گویی این حاکم بود که اخلاق یک فضا دارد و عرفان فضای دیگر. انگار عرفان با اخلاق سازگاری ندارد ما به‌دنبال این بوده که نسبت این دو را بیان کنیم این رابطه به ما می‌گوید که اخلاق و عرفان در یک مسیر قرار دارند. این دو، دو علم متفاوت نیستند این‌ها در طول هم هستند عرفان عملی و حقیقی و مستند به منابع اسلامی است و ریاضت‌های شرعی مدنظر است در اخلاق هم ریاضت مطرح است. انسان در یک طرف علی‌رغم میل باطنی خود باید بر خودش تحمیل کند تا تعدیل شود.

 

در ادامه جلسه، جناب دکتر جواد فرامرزی نیز به نقد  موضوع مطرح شده پرداخت و گفتند: در مجموعه عرفان اسلامی دو مفهوم دیگر غیر از عرفان عملی و عرفان نظری وجود دارد زهد و اخلاق. انتظار این بود که نسبت بین این دو مفهوم هم روشن شود که این نسبت مشخص نشده‌است. آیا می‌تواند به نسبت، عرفان نظری را هم قرارداد؟ مراد از این نسبت چیست؟ آیا اخلاق مقدم است یا عرفان؟

 

هاشمی در پاسخ به نقد دکتر فرامرزی بیان داشت : بحث ما درباره علم اخلاق و علم عرفان عملی است. زهد مقدمه علم عرفان است ما علم تصوّف داریم ولی علم زهد نداریم و اعتقاد داریم که علم تصوّف به‌مرور زمان ترقی پیدا کرد. زهد از دل تصوّف پیدا شده‌ که عارفان اولیه انجام می‌دادند و با نام زاهدان معروف شدند. در  قرن چهارم، پنجم دو علم پیدا شد: عرفان نظری و عرفان عملی، نماینده عرفان نظری کتاب منازل  السائلین و نماینده عرفان عملی کتاب ابن‌عربی و اخلاق مقدمه عرفان است. عرفان عملی بدون اخلاق محقق نمی‌شود اخلاق  را نباید طوری تعریف کرد که جدای عرفان عملی شود. نسبت آن ها این  است که اخلاق مقدمه عرفان عملی است. اخلاق بدون عرفان عملی کامل نیست.

 

در پایان این نشست سه نفر از شرکت‌کنندگان سوالاتی را مطرح نمودند:

1-ریاضت در کنارش لذت است،  آیا می توان نام این ریاضت را  حمّام نامید؟

2- آیا با گذشت زمان و گستره تعریف اخلاق، بین اخلاق و عرفان عملی فاصله افتاد؟

3- مراد از اخلاق، اخلاق نظری  است یا عملی؟

هاشمی در پاسخ به سوالات شرکت‌کنندگان گفتند: ریاضت هم در اخلاق وجود دارد و هم در عرفان. اما حقیقت ریاضت چیست؟ اخلاق و عرفان یک رفتار است که باید منجر به یک معرفت شود انسان وقتی معرفتش بیشتر شود به لذات دست پیدا می‌کند. انسان در فرآیند اخلاق به مراتب شهودی دست پیدا می‌کند که با مرور زمان ریاضت برایش لذت‌بخش است. در حکمت متعالیه، برهان، عرفان و قرآن با هم جمع شده‌اند. عرفان عملی می‌خواهد انسان را به معرفت برساند البته در کنار حکمت نظری با صرف خواندن، تکامل پیدا نمی‌کند. مگر آنچه که می‌داند عمل کند.

 

 در پایان دکترحسینی مدیر علمی جلسه، با تشکر از ارئه دهنده بحث و ناقدین محترم و همچنین شرکت کننده گان  آرزوی موفقیت برای همه  از خداوند تبارک و تعالی مسئلت نمود و بیان داشت  که موضوع اصلی این نشست اخلاق و عرفان عملی صرف بوده است.

  • گروه خبری :
  • کد خبر : 5688
کلمات کلیدی

نظرات

0 نظر برای این مطلب وجود دارد

نظر دهید